historia sztuki - analiza malarstwa matura

Analiza malarstwa – schemat i przykłady

Odkąd z egzaminu maturalnego w nowej formule zniknęła analiza porównawcza malarstwa maturzyści mają coraz więcej problemów z opisaniem obrazu i wyróżnieniem poszczególnych jego części.

O rodzajach kompozycji, perspektywie, kolorystyce i światłocieniu pisałam już w pierwszych artykułach jakie pojawiły się na stronie. Wygląda jednak na to, że nie za często do nich wracacie, i że mimo wskazówek nie zawsze potraficie zastosować je do opisu konkretnego dzieła. Dlatego przygotowałam kolejny schemat, na wzór poprzedniego, odnoszącego się do rzeźby, w którym zebrałam wszystkie najważniejsze kryteria, jakie należy zaaplikować do opisywanego dzieła malarskiego, aby jego analiza była wyczerpująca i pozwoliła Wam uzyskać wysoką ilość punktów na egzaminie. Schemat możecie pobrać po kliknięciu w tabelkę.

MHS - SCHEMAT OPISU MALARSTWA

HISTORIA SZTUKI MATURA VADEMECUM KOMPENDIUM REPETYTORIUM TESTY

.

3 przykłady analizy malarstwa

historia sztuki - analiza malarstwa maturaJan van Eyck „Madonna kanclerza Rolin”, ok. 1435

Renesansowy obraz olejny przedstawiający kanclerza Mikołaja Rolina w pozie modlitewnej przed Madonna z Dzieciątkiem. Forma obrazu to prostokąt zbliżony do kwadratu. Kompozycja, mimo iż scena przedstawiona jest we wnętrzu, sprawia wrażenie otwartej ze względu na lekkie przycięcie postaci po bokach, przede wszystkim jednak z powodu obecności arkad otwierających się na pejzaż w głębi. Ponadto, jest to kompozycja złożona, z kilkoma postaciami oraz dużą ilością detali, wieloplanowa i raczej rozproszona, choć dążąca do symetrycznego rozstawienia postaci (zwłaszcza na pierwszym planie). Układ kierunków w obrazie jest harmonijny i zrównoważony mimo pewnej tendencji do podkreślania kierunków wertykalnych, widocznych głównie w partii kolumn wprowadzających jasne podziały pionowe oraz lekki rytm. Kompozycja ciąży ku statyczności i brak w niej wyraźnej dominanty kompozycyjnej. W obrazie została zastosowana perspektywa zbieżna – podkreślona również w zgeometryzowanej posadzce – i powietrzna, którą najlepiej widać w pejzażu na najbardziej oddalonym planie. Gama barwna szeroka, ale z wyraźną dominacją barw ciepłych – brązów i żółcieni. Kolory złamane i stonowane przy jednoczesnym występowaniu kontrastów temperaturowych (np. niebieska szata anioła obok czerwonej szaty Madonny) i walorowych (stopniowanie zieleni w tle i brązów w partii architektury). Dominantę kolorystyczną może stanowić duża połać czerwieni jaką jest strój Madonny. Źródło światła znajduje się poza obrazem, światło naturalne i rozproszone – równomiernie oświetla postaci. Brak ostrych kontrastów światłocieniowych, choć modelunek postaci jest precyzyjny i występuje ciemny kontur. Zastosowane przez artystę zabiegi formalne, tj. zrównoważenie kierunków w kompozycji oraz statyczne ujęcie nadają scenie powagi i dostojeństwa a duża ilość detali i szczegółowość ich przedstawienia czyni dzieło bogatszym, podkreśla status społeczny kanclerza Rolin oraz boskość Marii (obecność koronującego ją anioła o fantazyjnych skrzydłach). Pojawienie się skrupulatnie oddanego pejzażu w tle świadczy o przynależności dzieła do sztuki renesansu, która szczególną wagę przykładała do studiów perspektywy i natury.

.

historia sztuki - analiza malarstwa maturaCaspar David Friedrich „Wędrowiec nad morzem mgły”, 1818

Obraz olejny z okresu romantyzmu przedstawiający samotnego wędrowca na szycie góry. Pole obrazowe ma kształt prostokąta pionowego. Kompozycja jest prosta, otwarta, jednopostaciowa i centralna z wyraźnie zaznaczonym kierunkiem wertykalnym (postać w centrum) oraz lekkimi diagonalami w tle. Układ raczej statyczny, niemniej niespokojna linia mgły nadaje mu nieco dynamizmu. Występuje podział na plany, mimo iż poza pierwszym nie są one mocno wyodrębnione. Dominantę kompozycyjną stanowi umieszczona po środku ciemna postać wędrowca. Niewielka ilość detali w tle. W obrazie została zastosowana perspektywa geometryczna a horyzont jest nieco podwyższony, co sprawia wrażenie dominacji natury nad przedstawioną postacią. Gama barwna zawężona do kolorów chłodnych – niebieskiego, granatu, szarego i ciemno-brunatnego wpadającego w czerń z przebłyskami żółcieni. Brak wyraźnych kontrastów temperaturowych, ale występują liczne kontrasty walorowe, głównie w partii nieba i mgły spowijającej szczyty gór. Światło w obrazie jest naturalne, rozproszone i miękkie. Poza pierwszym planem kontur jest rozmyty, kształty stają się płynne. Najciemniejszy punkt obrazu to jego dolna część ukazująca skałę, najjaśniejszy to niebo na linii horyzontu. Wprowadzenie przez Friedricha samotnej postaci stojącej tyłem do widza nadaje dziełu intymny, nieco mistyczny charakter a jej skontrastowanie kolorystyczne z tłem oraz lekkie podwyższenie linii horyzontu podkreśla małość człowieka wobec natury i jego podziw dla jej wspaniałości. Dynamicznie malowana partia mgły oddaje tajemniczość i niesamowitość górskiego pejzażu, monumentalizuje go.

.

historia sztuki - analiza malarstwa matura

Henri Matisse „Taniec”, 1909-1910

Obraz olejny przedstawiający taniec, reprezentujący fowizm w sztuce początku XX wieku. Format dzieła to prostokąt poziomy. Kompozycja jest wielopostaciowa, ale uproszczona z uwagi na syntetyczne ujęcie postaci oraz nieobecność detalu. Układ horyzontalny, kompozycja zamknięta – ograniczona kręgiem trzymających się za ręce postaci, rytmiczna i dynamiczna. Brak podziału na plany, wrażenie spłaszczenia i niemal całkowitego wyrugowania przestrzeni, która jest wyłącznie zasugerowana przez plamy barwne w tle. W obrazie nie występuje dominanta kompozycyjna, za to wyraźny jest ruch kolisty postaci. Z uwagi na odrzucenie renesansowego iluzjonizmu i znaczne uproszczenie kompozycji brak w niej perspektywy i tradycyjnie pojmowanego horyzontu. Kolorystyka dzieła jest bardzo intensywna. Gama barwna szeroka, choć skoncentrowana w trzech mocno kontrastujących kolorach: pomarańczowym, niebieskim i zielonym (z odrobina brązu). Odejście od koloru lokalnego, posługiwanie się dużymi plamami czystego koloru częściowo obwiedzionego konturem. Mocne kontrasty temperaturowe, wyraźny dukt pędzla podkreślający szerokie i dynamiczne gesty artysty. Brak światłocienia oraz efektów światłocieniowych, co również przyczynia się do wizualnego spłycenia przestrzeni obrazowej. Matisse odrzuca tradycyjną formę wypowiedzi artystycznej w malarstwie opartą o zasady perspektywy geometrycznej i modelunku światłocieniowego na rzecz syntezy kształtów i oddziaływania na widza za pomocą koloru oraz ruchu. Dzięki zastosowanym zabiegom technicznym w obrazie podkreślony jest dynamizm i radość czerpana z tańca. Lekkość i ekspresja postaci ma na celu emocjonalne zaangażowanie widza, „wciągniecie” go do obrazu i symboliczne włączenie do grona tancerzy.

.

Wskazówka odnośnie opisywania dzieł w wypracowaniu: zanim zabierzemy się za bardzo drobiazgową analizę formy należy zastanowić się na ile jest ona istotna w kontekście tematu, i na czym warto się skupić. Przykładowo, jeśli temat dotyczy zjawiska koloryzmu w malarstwie oczywistym jest, że musimy położyć duży nacisk na opis kolorystyki i wszystkich związanych z nią elementów. Jeśli jednak tematem jest jakiś motyw ikonograficzny, zwykle nie ma sensu szczegółowo opisywać wszystkich elementów (zwłaszcza tych najmniej istotnych jak np. kształt pola obrazowego) i najlepiej skupić się na kilku, które są kluczowe dla ujęcia tego konkretnego motywu.

Jeśli czujesz, że przydałaby Ci się profesjonalna pomoc w nauce analizowania malarstwa w moim przekrojowym kursie maturalnym „Historia sztuki w pigułce” analizuję (w formie audio-wideo) niemal setkę obrazów i malowideł. Słuchając i patrząc na reprodukcje przyswoisz umiejętność analizy formalnej zanim się obejrzysz. By poznać wszystkie szczegóły kliknij w link lub baner poniżej.

.

.